Ürününüzün gümrük vergilerini, tabi olduğu yasakları veya izinleri öğrenmenin tek yolu doğru bir GTİP sorgulama süreci yürütmektir. Dış ticaret dünyasında her ürünün parmak izi niteliğinde bir kimlik numarası vardır. Türkiye’de “Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu” (GTİP) olarak adlandırılan bu kod, dünya genelinde HS Code (Harmonized System) olarak bilinir.
GTİP Nedir ve Kodlar Ne Anlama Gelir?
GTİP, 12 haneden oluşan bir sayı dizisidir. Bu kodun mantığını anlamak, GTİP sorgulama yaparken işinizi kolaylaştırır:
-
İlk 6 Hane (HS Kodu): Dünyadaki tüm ülkelerde aynıdır (Evrenseldir). Örneğin, bir elmanın kodu Türkiye’de de Almanya’da da aynı ilk 6 haneyle başlar.
-
7-8. Haneler: Avrupa Birliği ülkeleriyle ortak kullanılan kodlardır (Kombine Nomanklatür).
-
9-10. Haneler: Milli alt açılımları ifade eder (Vergi amaçlı).
-
11-12. Haneler: İstatistiksel kodlardır (Türkiye’ye özgü detaylar).
GTİP Sorgulama Neden Hayati Önem Taşır?
Bir ürünün GTİP kodunu yanlış belirlemenin bedeli çok ağır olabilir. Doğru sorgulama size şunları sağlar:
-
Doğru Vergi Hesabı: Gümrük Vergisi, KDV, ÖTV ve İlave Gümrük Vergisi (İGV) oranları tamamen bu koda göre belirlenir.
-
Mevzuat Uyumluluğu: Ürünün ithalatı yasak mı? TSE denetimi veya Tarım Bakanlığı izni gerekiyor mu? Bu soruların cevabı GTİP kodunda gizlidir.
-
Cezadan Korunma: Yanlış beyan, “Vergi Kaçakçılığı” veya “Usulsüzlük” cezalarıyla karşılaşmanıza sebep olabilir.
GTİP Sorgulama Nasıl Yapılır? (Resmi Yöntemler)
GTİP tespiti teknik bir iştir, ancak resmi araçlar sayesinde ön araştırma yapabilirsiniz. İşte en güvenilir yöntemler:
1. Ticaret Bakanlığı “Tarife Arama” Sistemi ile GTİP Sorgulama
Ticaret Bakanlığı’nın sunduğu bu hizmet, en güncel ve resmi veriye ulaşmanızı sağlar.
-
Nasıl Kullanılır? Ticaret Bakanlığı Tarife Arama sayfasına gidin. “Kelime Arama” bölümüne ürünün adını (Örn: “Masa”, “Led Ampul”) yazın. Sistem size ilgili fasılları ve pozisyonları listeleyecektir.
-
İpucu: Arama yaparken ürünün ticari adını değil, teknik adını veya hammaddesini yazmayı deneyin. (Örn: “Laptop” yerine “Dizüstü bilgisayar” veya “Veri işleme makinesi”).
2. TÜİK Veri Portalı ile GTİP Sorgulama
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), istatistiksel veriler için gelişmiş bir arama motoru sunar.
-
Nasıl Kullanılır? TÜİK Sınıflamalar Sunucusu üzerinden veya TÜİK web sitesinden GTİP listelerine ulaşarak, ürün grubunuza uygun kodu manuel olarak tarayabilirsiniz.
3. Mevzuat.Net ve Özel Yazılımlar
Gümrük müşavirlerinin sıkça kullandığı Mevzuat.net veya Lebib Yalkın gibi profesyonel platformlar, GTİP ile bağlantılı tüm vergileri tek ekranda gösterir. Ancak bu sistemler genellikle ücretli üyelik gerektirir.
GTİP Tespitinde Altın Kurallar: Ürün Nasıl Sınıflandırılır?
Sorgulama yaparken şu soruları sırasıyla sormanız gerekir. Gümrük tarife cetveli “Genelden Özele” doğru ilerler:
-
Ürün Ne? (Canlı hayvan mı, makine mi, kimyasal mı?) -> Fasıl Belirlenir.
-
Hammaddesi Ne? (Ahşap mı, plastik mi, metal mi?) -> Pozisyon Belirlenir.
-
İşlevi Ne? (Ne işe yarıyor?)
-
Paketleme ve Detaylar: (Perakende satışa hazır mı?)
Örnek: Ahşap bir masa arıyorsanız; önce “Mobilyalar” (94. Fasıl) bölümüne bakmalısınız. Eğer sadece “Ahşap” (44. Fasıl) bölümüne bakarsanız yanılabilirsiniz. Çünkü mobilyalar, hammaddeden bağımsız olarak kendi faslında sınıflandırılır.
Emin Olamıyorsanız: Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB)
İnternet üzerinden yaptığınız GTİP sorgulama işlemleri her zaman yoruma açık olabilir. Eğer getireceğiniz ürün karmaşık bir yapıdaysa (Örn: Hem kamera hem termometre özelliği olan bir cihaz) ve hangi koda girdiğinden emin değilseniz, en güvenli yol devlete sormaktır.
Ticaret Bakanlığı’na başvurarak “Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB)” talep edebilirsiniz. Devletin size vereceği bu resmi numara, gümrük idarelerini bağlar ve sizi ileride doğabilecek vergi cezalarından %100 korur.
Dış ticarette “tahmin” ile iş yapılmaz. GTİP sorgulama, operasyonunuzun temel taşıdır. Ticaret Bakanlığı’nın arama motorlarını kullanarak ön bilgi edinebilirsiniz; ancak ticari bir işlem yapmadan önce tespit ettiğiniz kodu mutlaka profesyonel bir Gümrük Müşaviri ile teyit etmelisiniz.
